OKULA UYUM SÜRECİNİ EN SAĞLIKLI ŞEKİLDE ATLATABİLMELERİ İÇİN EBEVEYNLERE 11 ÖNERİ

 

Yeni bir yer, yeni insanlar… Bilinmeyenler ve belirsizlikler yetişkinleri olduğu gibi çocukları da kaygılandırır. Çocuklarımız için hayatlarının ilk virajı okula başlama ve alışma sürecidir. 3 yaşına geldiğinde artık daha sosyal, annesine bağlı ama aynı zamanda özerk olma isteğinde olan çocuk için okul dönemi başlar. Bu süreci en sağlıklı şekilde atlatabilmeniz için sizlere 11 öneri:

● Okula uyum sürecinde onu yalnız bırakmayın Okul, çocuk için annesinden ayrıldığı ve tanımadığı insanların olduğu bir ortamdır. Güven arayışında olan çocuk, mekânsızlık duygusu ve yer edinememişlik hissedebilir. Okula geldiği ilk andan itibaren kendisini huzursuz ve endişeli hisseden çocuk; güven duygusunu öğretmeninden, arkadaşlarından ya da çevresindeki birinden alırsa ortama uyum süreci daha hızlı gelişir.

● Çocuğunuzu yeni bir coğrafyaya hazırlayın Bazı çocuklar okula ve öğretmenine alıştığı halde okula gitmek istemezler. Bu durumda çocuğun özel alanını incelemek gerekir. Okul her ne kadar keyifli bir yer olsa da kuralların olduğu ve ilginin bölündüğü bir yerdir. Okul kuralların olduğu, ev ise çocuğun her istediğini özgürce yapabildiği bir yer olduğunu düşünürsek çocuğun okula gitmek istememesini doğal karşılamalıyız. Kurallar ve sınırlar çocuğu mutsuz etmez tam tersi onda güven duygusunu geliştirir. Çünkü çocuğun doğruyu ve yanlışı öğrenmeye ihtiyacı vardır. Ebeveynler çocukları okula başlamadan önce evde basit kurallar koyarak kamusal alana hazırlık yapmalıdırlar.

● Anlaşma yapın Öncelikle çocuğunuzla okula gitmesi gerektiği üzerine bir anlaşma yapın. Bu konu hakkında kısa, net ve somut açıklamalarda bulunabilirsiniz. Açıklama yaptıktan sonra bu konu üzerinde çok durmamanız önemlidir.Okuldan alacağınız zaman söz verdiğiniz saatte okulda olun. Bu davranışınız çocuğun size ve okula güvenmesi için oldukça önemli bir mesajdır.

● Anneden ayrılma kademeli olmalı Okula uyum aşamasında çocuğun okulda bulunduğu süre kademeli olarak arttırılmalıdır. Uyum sürecinin ilk günlerinde ebeveynlerin okulda bulunması güven duygusunu geliştirir.En dirençli çocuklar evden dışarı çıkmak istemeyen çocuklardır. Kısa bir süre de olsa çocuk mutlaka okula gitmeli, gerekirse öğretmeninden bir sorumluluk alıp öyle eve dönmeli.

● Vedalaşmaları kısa tutun Çocuğunuzla vedalaşmalarınızı kısa tutun. Net olun ve açıklamanızı yapıp vedalaşın. Hangi ebeveynden daha çabuk ayrılabiliyorsa okula o ebeveyni ile birlikte gitmelidir.

● Duygularını Anlamaya çalışın Çocuğun duygularını anlamaya çalışın ve sabırlı olun. Çocuğun davranışları anlayışla karşılanmalı ve korkusu küçümsenmemelidir. Yoğun kaygıları olan çocuğa sürekli okul hatırlatılıp, gündem maddesi yapılmamalıdır.

● Kendi kaygılarınızı çocuğunuza yansıtmayın Ebeveyn olarak çocuğunuzdan ayrılmak ile ilgili kaygılarınız var ise bunu çocuğunuza yansıtmayın ve yanında konuşmayın. Çocuğunuzu daha çok kaygılandırabilir ve güvensizliğini pekişmesine neden olabilirsiniz.

● Keyif alacağı etkinlikleri birlikte yapın Okula gitmeyi ceza olarak algılamaması için keyifli etkinliklerinizi o okuldayken yapmayın ya da bunu çocuğunuzla paylaşmayın.

● Motive edin Okul alışverişi yaparak onu motive edebilirsiniz. Nelere ihtiyacı olacağının listesini yapın ve onun seçmesini isteyin.

● Okul- Aile İş birliği Önemli Çocuğunuzun okulda uyumlu, sağlıklı ve başarılı olabilmesindeki en önemli etken okul-aile iş birliğidir. Öğretmeni ve okul yöneticileriyle iş birliği içinde olarak çocuğun okulda güven ortamında olduğunu hissettirin.

● Gerekirse profesyonel destek alın Çocuk, annesinden ayrılma ve okulda kalma deneyimini ilk defa yaşıyorsa zorlanması çok doğaldır. Bu normal bir zorlanmadır; bir alışma ve uyum dönemidir. Burada önemli olan anne babanın ve eğitimcilerin doğru tutum sergileyebilmesidir. Heves ve enerji kaybı, alıngan ve sinirli olma, iştahsızlık, uykuda huzursuzluk, nedensiz göz yaşlarına boğulma, baş ve karın ağrısı, mide bulantısı ve kusma gibi psikosomatik belirtilerde artış gözlemleniyorsa bu belirtilere dikkat edilmeli ve profesyonel destek alınmalıdır.

Uzm. Psk. Duygu KARACAR

Kurtköy Psikolog

 

5 SEVGİ DİLİ

mYıllar önce üniversitede okurken, bir hocamız bir kitap ismi vermişti bize “5 SEVGİ DİLİ” diye… Bir taraftan “Sevginin de dili mi olurmuş canım?!”, “Sevgi, sevgidir işte, evrenseldir!” diye düşünürken bir taraftan da kitabın ismi çok ilgimi ve merakımı çekmiş, bir an önce kitabı temin edip okumuştum…

Sevgi… Ne çok duyuyoruz ve biliyoruz değil mi sevginin önemini… Birbirimizi, annemizi, babamızı, eşimizi, çocuğumuzu, yakınlarımızı çok seviyoruz ama yine de bazen birçok problemler yaşayabiliyoruz. Peki ama bu kadar sevmemize rağmen nereden çıkıyor bu problemler? Neden hala kendimizi çok yalnız ve sevgisiz hissediyoruz?

İşte bu kitabı okuduktan sonra bu soruların cevabını bulmuştum!

KARŞIMIZDAKİ İNSANIN SEVGİ DİLİNİ BİLMEDİĞİMİZDEN!

Ben bu cevabı bulmanın mutluluğunu yaşarken bu yazının okuyucuları olan sizlerle bunu paylaşmanın beni daha mutlu edeceğini hissettim; bu yüzden de bu yazıda bu bilgileri kendi dilimden, kendi anlatımımla sizlerle paylaşmak istiyorum…

m5SEVGİ…

İçimizde bir ‘Sevgi Kovası’nın olduğunu, bu kovayı sevgiyle doldurmanın hayatımızın en önemli ihtiyaçlarından olduğunu, ailemizle ve sağlıklı yollardan bu kovayı sevgiyle doldurmadığımızda her ne pahasına olursa olsun, yanlış yollar ve kişiler aracılığıyla da olsa bu kovayı sevgiyle doldurmaya çalıştığımızı biliyor muydunuz?

Her insan sevilme, fark edilme, değerli olma ihtiyaçlarıyla dünyaya gelir… Bu ihtiyaçların ilk olarak karşılanması gereken yer hiç şüphesiz ailedir.

Çocuğumuzun içinde de bu sevgi kovasından var ve eğer biz aile içerisinde, çocuğumuzla kurduğumuz iletişimde bu kovayı dolduramıyorsak, o bir şekilde o kovayı dolduracaktır.. bu kova bazen ona kendini değerli hissettiren yanlış arkadaşların sahte sevgisiyle olacaktır, bazen de yanlış alışkanlıklar ile… ama eğer biz o sevgi kovasını doldurabilirsek bunların hiçbirine ihtiyaç bile duymayacaktır çocuğumuz…

HER İNSANIN BİR ‘SEVGİ DİLİ’ VARDIR… SEVGİSİNİ GÖSTERME ŞEKLİ VARDIR…

Bir düşünsenize, Fransızca bilmeyen bir insanın karşısına geçsek ve Fransızca dünyanın en güzel hikayelerini anlatsak, en güzel bilgilerini versek bu onun için bir şey ifade eder mi? Tabi ki etmez… Aynı bunun gibi biz karşımızdaki insana onun anlamayacağı bir dilden sevgimizi ne kadar göstermeye çalışırsak çalışalım, o insan sevildiğini hissedemeyecek ve sevildiğine tam olarak inanamayacaktır.

Peki insanların sevgi dilleri nasılmış, gelin buna bir bakalım…

m4

  • Sevgi Dili:                        NiTELİKLİ BERABERLİK

 

  1.  “Baba, akşam vakti evine döndüğünde altı yaşındaki küçük kızını kapıda beklerken görmüş. Babasını görür görmez, “Baba bir saatte kaç para kazanıyorsun?” diye atılmış çocuk. Beklemediği bir soruyla karşılaşan adam “Yirmi Lira” diye yanıtlayınca, gözleri pırıl pırıl açılan küçük kız, bu defa da “Bana on Lira verir misin?” diye sormuş. Adam henüz kapıdan içeriye girerken, kızının bu tutumuyla karşılaşınca, sinirlenerek onu azarlamış: “Bütün işte kafam patladı, bir de senin oyuncak hesabını mı yapacağım akşam akşam!”. Küçük kız önce korkarak bir adım geri çekilmiş, sonra da alt dudağını kıvırarak ağlamaklı bir şekilde odasına koşmuş. Kıyamadığı çocuğunun o dudak büküşü ve dolu dolu olan gözleri, adamın içine oturmuş ve kısa bir süre sonra çocuğunun arkasından odasına gitmiş. “Sana kızdığım için üzgünüm kızım. Ama sen de daha kapıdan girer girmez…” derken, çocuk yastığının altından bir sürü bozuk para çıkarınca, babası tekrar sinirlerine hakim olamamış: “Hem paran var, hem de hala para istiyorsun!”. Tekrar mahzunlaşan ve dudağı kıvrılan kız “Ama babacığım, bu paralar senin” demiş ağlamaya meylederek ve eklemiş: “Tam yirmi liram oldu; bana bir saatini verir misin?”

Ne dersiniz bazen bizim çocuğumuz da bu çocuk gibi hissediyor olabilir mi? Bizimle bir saatin hasretini bu denli yaşıyor, bizimle bir saat geçirebilmek için can atıyor olabilir mi?

“Ama ben çocuğumla bol bol zaman geçiriyorum, günümün çoğu onunla geçiyor” diyebilirsiniz… Buradaki kastımız birlikte ‘Nitelikli’ zaman geçirmek…

 

 

Nedir ‘Nitelikli Zaman’?

Çocuğumuzun yaş ve gelişim özelliklerini göz önünde bulundurarak onun ruhsal ve bedensel gelişimine destek olmaktır… Çocukla birlikte oyun oynamaktır… Onunla birlikte parkta koşmaktır… Onunla birlikte resim yapmaktır… Onunla birlikte kek, pasta, börek yapmaktır… Evin şeklini değiştirirken, alışveriş yaparken onun da fikirlerini almaktır… Onunla birlikte oturup dertleşmektir… Onunla birlikte maç izlerken tuttuğun takım gol attığında birbirine sarılmaktır… İyi bir şeyler yapmak için çabaladığında ona destek olmaktır… Yanlış şeyler yaptığında kişiliğine yönelik eleştiri yapmadan, sabırla yaptığı davranışın neden yanlış olduğunu anlatmak ve ona olumlu model olmaktır… Onunla birlikte yürüyüş yapmaktır…

Kısacası onun sevgi diliyle onunla iletişime geçmek, onu anladığımızı ve ona olan sevgimizi ona hissettirmektir…

Arthur Sells der ki:

”Gün boyunca meşguldüm; oynamamızı istediğin küçük oyunları seninle oynamaya zamanım olmadı. Sana pek zaman ayıramadım. Elbiselerini yıkar, dikiş diker, yemek yapardım, ama resimli kitabını getirip yaşadığın zevki benimle paylaşmak istediğinde ‘daha sonra oğlum’ derdim. Uyuduktan sonra üstünü örter, dualarını duyar, ışığı kapatır ve parmaklarımın ucuna basa basa kapıya yönelirdim. Keşke bir dakika daha kalsaydım. Çünkü yaşam kısa, yıllar hızla akıp gidiyor; küçük bir çocuk çok hızlı büyüyor. Değerli sırlarını tuttuğunuz küçük çocuğunuz artık yanınızda değil. Artık resimli kitaplar ortadan kalktı, oynanacak oyun yok. Bunların hepsi geride kaldı. Bir zamanlar meşgul olan ellerim hala yerinde; günler boş ve uzun. Keşke geri dönüp benden istediğin o küçük şeyleri yapabilme fırsatım olsaydı…”

Ne dersiniz bir gün biz de bu pişmanlıkları yaşar mıyız?

m3

  • Sevgi Dili:                        ONAY SÖZLERİ

 

Yunus Emre der ki;                      Söz ola kese savaşı

Söz ola kestire başı

Söz ola ağulu aşı

Yağ ile bal ede bir söz…

Sözlerin hayatımızda ne kadar önemli olduğunu ne güzel özetledi değil mi şu birkaç mısra…

Sözler önemlidir, hele de sevgi dili ONAY SÖZLERİ olan insanlar için çok daha önemlidir. Bazı insanlar olumlu onay sözleri duymadan sevildiğini hissedemezler… Ona sevgimizi hissettirmenin yolu ona olumlu onay cümleleri kurmamızdır, “Ooo bu elbise sana ne çok yakışmış!”, “Bu işi ne kadar da güzel çözdün, tebrik ederim!”, “Arkadaşına yardım etmen harika bir davranış!”…

m2

  • Sevgi Dili:                        ARMAĞAN ALMA

 

Armağanlar sevginin görsel sembolleridir. Sıkıntılı bir anında çocuğumuzun yanında olmak, ona vereceğimiz en büyük armağandır. Armağanlarımızın her zaman verilmesi gerekmez, büyük ve pahalı şeyler olmasına da gerek yoktur üstelik. Hediyeler, karşımızdaki insanın gözünde değerli olduğumuzu hissettirdiği için bizim için kıymetlidir. Çocuğumuzun da sevgi dili ‘Hediye Alma’ ise ve biz çocuğumuza sevgimizi hissettirmek isteyen bir ebeveyn isek gelin arada sırada onu şaşırtıcı küçük hediyeler alalım… Bazen hoşlandığı bir oyuncak, bazen sevdiği keki birlikte yapmak, bazen küçük bir çikolata, bazen tatlı bir söz, bazen birlikte oyun oynamak…

 

  1. Sevgi Dili:                        HİZMET DAVRANIŞLARI

Bazen çocuğumuz onun bizden beklediği davranışları ve fedakarlıkları yapmadan onu sevdiğimizi hissedemez. Hizmet davranışları ile, çocuğumuzun bizden beklediği, yapmamızdan hoşlandığı davranışları kastediyorum. Okuldan geldiğinde onun için sofrayı hazırlamak, onun sevdiği yemeği yapmak… Bazen bizim için çok basit olan küçük davranışlarımız çocuğumuzun kendini değerli hissetmesi için hayati öneme sahip olabilir…

  • m1Sevgi Dili:                        DOKUNMAK

 

Çocuk gelişim alanlarında çok sayıda araştırma şu sonucu vermiştir. Kucaklanan ve öpülen çocuklar uzun zaman süreçlerinde fiziksel temastan mahrum bırakılmış çocuklara nazaran daha sağlıklı bir duygusal yaşam geliştiriyorlar.

Çocuğumuza sarılmamız, onu öpmemiz, yanağını okşamamız, yeri geldiğinde onunla güreşir gibi oynamamız… bazen sevgimizi göstermenin en güzel yollarındandır…

Birbirimizin ‘Sevgi Dili’ ile konuşabilmemiz, sevildiğimizi hissetmemiz ve sevgimizi en güzel şekilde hissettirebilmemiz dileklerimle…                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         Meral KAYA

  Psikoterapist / Psikolojik Danışman

HAYAT YOLCULUĞUNUN ‘HAYATİ’ ÖNEME SAHİP İKİ BİLETİ!

Her insanın hayatı ayrı bir yolculuk… Kimininki çok neşeli, keyifli, huzurlu, “hiç bitmese” dedirten bir yolculuk; kimininki ise gergin, mutsuz ve umutsuz, “bir an önce bitse” dedirten yorgunluk verici bir yolculuk…

Peki bu yolculuğun keyifli mi yoksa sıkıcı ve yorucu mu geçmesine sebep olan şey ne?

 Bu sorunun cevabı sanırım yolculuk için elimizde olan iki bilette saklı!

Yolculuğumuzun nasıl geçeceğini belirleyen ilk bilet dünyaya gelmemize vesile olmuş ve bizi büyüten anne babamız tarafından elimize tutuşturulmuş adeta… Birazda anne ve babamızın elinde de olamayan, ‘kader’ diyebileceğimiz, çocukluk dönemindeki yaşantılarımız bu bileti oluşturuyor.

Bu ilk bilette çok fazla söz sahibi değiliz ne yazık ki… Bu bileti seçme ya da değişme şansımız yok. Bu biletle çıktığımız yolda geçtiğimiz yollar, yolculuk yaparken yaşadığımız şeyler (Dünyaya gelirken istenen ve beklenen bir bebek olup olmamamız, bebeklik döneminde anne ve babamızla kurmuş olduğumuz iletişimin sağlıklı olup olmaması, onlardan ihtiyacımız olan sevgi, şefkat ve güven gibi kişiliğimizin yapıtaşı olacak duyguları alıp almamamız, gerçek kendiliğimizin, gerçek ihtiyaçlarımızın fark edilip yerinde ve yeterince karşılanıp karşılanmaması, bebeklik ve çocukluk döneminde anne, baba yada sevilen birinin kaybı gibi travmalara maruz kalmış olup olmamamız yada farklı travmatik yaşantılarımızın olup olmadığı gibi…)hayat yolculuğumuzun nasıl geçeceğinin belirliyor neredeyse…

Neredeyse diyorum; çünkü seçme ve değişme şansımızın olmadığı bir bilet ile başlayan uzun yolculuğumuz hep aynı biletle ve (iyi ya da kötü) hep aynı şekilde gitmemeli… Bu yolculuk bizim kendi yolculuğumuz ise gideceğimiz güzergâhlara kendimiz karar verebilmeli ya da yolculuğu nasıl yapacağımız konusunda söz sahibi olabilmeliyiz!

Evet, tam da burada devreye ikinci bilet giriyor: Ergenlik…

Birinci bilet iyi ya da kötü bir şekilde hayat yolunda bizi belli bir yere kadar götürüyor. Bir durağa (ergenlik) geldiğimizde ise ilk biletin geçerliliği kalmıyor. Bu durakta iki seçenek bekliyor bizi: biletin süresini uzatmak ve bu zamana kadar geçirdiğimiz yolculuğa aynen devam etmek, ya da biraz uğraşarak, belki üstüne bi ücret ve bedel ödeyerek bileti değiştirip başka bir yoldan, başka bir şekilde yolculuğumuza devam etmek (geçmişten getirdiğimiz olumsuz döngüleri kırarak yeni ve daha sağlıklı iletişim yolları bulmak, geçmişten getirdiğimiz ve yolculuğumuzun kötü geçmesine sebep olan bazı kişilik özelliklerimizi, ilişki biçimlerimizi daha işlevsel hale dönüştürmek, kişiliğimizi ‘olmak istediğimiz kişi’ olarak ve öznel olarak yeniden yapılandırmak… yada var olan hayatımız ve kişiliğimiz bizi çok rahatsız etmiyorsa bu hayattan daha çok keyif almayı öğrenmek…)

Bu ikinci seçenek hiç de söylendiği kadar kolay değil elbette… Ama ‘ergenlik’ denilen, ortalama 12-21 yaşlarını kapsayan bu çalkantılı dönem o kadar kıymetli ki… Bu dönemde kişiliğin bir hamur misali yeniden şekillenebilmesi, o zamana kadar durgun olan kişilik denizinin –dibindeki hazineleri buldurmak istercesine- dalgalanması ile Yaradan adeta şunu söyler bize:  “Bu zamana kadarki yolculuğunun nasıl geçeceğine sen karar veremedin; ama sana bir şans daha, bir bilet daha veriyorum, bu sefer her şey senin istediğin ve tercih ettiğin gibi olacak!”

…Ve her birimiz ergenlik adı verilen bu dönemde hayat yolculuğumuza (kişiliğimize, ilişkilerimize vs.) dair seçimler yaptık –yada yapıyoruz-… Ve bu yaptığımız seçimler belki de bundan sonraki hayatımızın tümünü şekillendiren seçimler…

Peki ya ikinci biletin kıymetini bilememişsek, geçmişten süregelen yolculuğa aynen devam edip gitmişsek yada yolculuğumuzu olumsuz anlamda değiştirmişsek, bu yolculuk halen bize acı verip bizi mutsuz ediyorsa ve ergenlik durağını çoktan geçmişsek…

Her şey bitti mi yani?

 Hep bu mutsuzlukla ve yorucu bir şekilde mi geçecek bu hayat yolculuğu?

 İşte tam burada devreye üçüncü bir bilet giriyor: PSİKOTERAPİ!

 Psikoterapi hayat yolculuğunda yol güzergâhını istediğimiz ve bizi daha gerçek, daha içten ve huzurlu hissedebileceğimiz yönde çevirme ya da var olan güzergâhta ilerlemenin tadını çıkarmayı öğrenme süreci ve üçüncü bir bilettir!

Psikoterapi daha önce yanlış yerleştirilen ya da eksik parçaları olan bir yapbozun gerekli yerlerindeki parçalarının dağıtılarak ve eksik parçaları bulunarak her bir parçanın yerli yerine konulması sürecidir…

Eğer siz de hayat yolculuğundaki ilk biletin seçimi elinde olmayan bir çocuğun, bu yolculuğunun nasıl geçeceğini şekillendiren bir ebeveynseniz, ya da ikinci durakta olan ama bileti ve yolu nasıl değiştireceğini tam olarak bilemeyen ya da bu konuda desteğe ihtiyaç duyan bir ergenseniz, ya da ilk iki bilette güzel bir yolculuk yaşayamadığını hisseden; ama hayat yolculuğunun bundan sonraki kısmını daha güzel ve huzurla geçirmek isteyen bir yetişkinseniz… Bir psikoterapistten destek almayı ertelemeyin…

İyisiyle, kötüsüyle, her halinden çok şey kazanacağınız; beklentilerinizi karşılayabileceğiniz, huzurla ve tadını çıkararak ilerleyebileceğiniz ve yolculuğun sonunda geriye dönüp baktığınızda bütünlük hissiyle ‘İyi ki…’ diyebileceğiniz güzel bir yolculuk geçirebilmeniz dileklerimle…

 Meral KAYA

Psikoterapist & Psikolojik Danışman

BEN (İM) Mİ ÇOCUĞUM

 

BEN (İM) Mİ ÇOCUĞUM

Ebeveyn olmak birçok insanın hayalidir. Toplumumuzda ve kültürümüzde anne – baba olmanın ayrı bir yeri vardır. Büyüklerimizin evlenmeden önce mürüvvetini görsek diye başlayıp, evlendikten sonra ne zaman torun seveceğiz ile devam eden beklentileri vardır.  Daha çocukluktan itibaren oyunlarımızla kızlar anne, erkekler baba olarak hayatımızın içine yerleşen ebeveynlik, gördüğü küçük bir çocuk severken ki duygusuna, evlenirken ve daha sonrasında aldığı eşyanın çocuklar için uygun olup olmadığına, gelecek için yapacağı planlarına kadar her yerde bizimledir.

Neredeyse her çift çocuk sahibi olup onunla vakit geçirmenin, onunla ilgilenmenin, ona kaliteli bir hayat sunmanın hayalini yaşayıp, imkanları dahilinde planlar yapar.  Birçok çift için hamile olduğunu öğrendiği anda başlayan sevinç paylaşılır, isimler düşünülür, odalar hazırlanır, hatta doğmadan iyi ki doğacaksın partileri bile yapılır. Doğduktan sonra ilk ‘anne’- ‘baba’ demesi, ilk yürümesi gibi yaptığı ilkler büyük bir mutlulukla karşılanır. Öyle ki bu mutluluk her fırsatta birileriyle paylaşılır ve sanki o an dünyanın en önemli olayı gibi hissedilir. Ebeveynler çocuğu izlerken çocuğun yaptığı bir davranışı, söylediği bir sözü, diğer bir çifte ‘bak gördün mü, ne güzel de yapıyor, konuşuyor’  şeklinde söyleyerek coşkusunu dile getirir.

Ama ne yazık ki hayat her zaman herkese gülmüyor. Bazı durumlarda çocuğun varlığı, ebeveynleri için bir anlam ifade etmiyor, hatta sorun haline bile gelebiliyor. Ebeveynlerin bu çocuk için iyi hayaller ve planlar kurmaları beklenmiyor.

Ebeveynler olarak çocuk yetiştirmek zor bir durumdur. Özellikle günümüzde farklı görüşlerde olan farklı kişilerden alınan bilgiler bu süreci biraz daha zor bir hale sokabilmektedir. Ebeveynlerin zihinlerindeki çocuk imajı; çocuklarını nasıl yetiştirecekleri, onlara nasıl bir hayat hazırlayacakları ve onların mutluluğu için neler yapacaklarına kadar her şeylerini etkilemektedir.

Her ebeveyn zihnindeki çocuğa ulaşmaya çalışır. Bu çalışmaların bazıları çocuklar için avantaj iken bazıları dezavantaj olabilir. Bazen iyi diye yapılan bir şey aslında uzun vadede olumsuz sonuçlar doğurabilir.  Zihnimizdeki çocuğa ulaşmak için yaptıklarımız çocuklarımızın hayatlarını şekillendirir. Elimizdeki hamuru şekillendirme çabasıdır. Bu çabada ortaya çıkan yaklaşımları ihmal edilen, işgal edilen ve normal olarak yetiştirilen çocuk yaklaşımları şeklinde üç bölümde değerlendirebiliriz.  Bu bölümleri ayırt etmek zor ve önemlidir.

İhmal edilen çocuğun varlığı ile yokluğu aile için çok önemli değildir. Çocuğun başta fiziksel ihtiyaçları olmak üzere, duygusal ve ruhsal ihtiyaçları göz ardı edilir. Çocuk için hayat ilk günden itibaren dengesiz ve bir şeyler eksik olarak başlamıştır. Hayata tutunabilmek için çabalar. Bu çocuklar genelde hastalandıklarında doktora götürülmez, sokaklarda dolaşır, varlığı ve yokluğu fark edilmezler.  Aile kendi ihtiyaçlarını ön plana alıp çocuğu bir nevi yok sayar.

İşgal edilen çocukta ise durum biraz farklıdır. Ebeveynler çocukların her ihtiyacını karşılayarak ellerindeki tüm imkanları çocuğa sunma çabasına girerler. Çocuklarını kendilerinden öncelikli olarak görüp ideal çocuk yetiştirmek isterler. Daha çocuk doğmadan partiler, doğduktan sonra  hoşgeldinler, oyuncak dolu odalar, iki yaşından itibaren kurslar ile başlayıp, sözde özgürlük adı altında çocuk ebeveyn arasındaki ilişki yerine arkadaş  gibi olma çabası, yetişkin iken yaşaması gerekenleri erken yaşta sunmayla devam eder.

Çocuklar elbette ebeveynler için önemlidir ve ebeveynler onlar için ellerindeki imkanı kullanmak ister. Burada ki ayrım oldukça önemlidir. Burada ebeveynler kendi zihinlerindeki çocuğu yetiştirmeye, adeta projelerini gerçekleştirmeye çalışmaktadırlar. Çocuğun saksıdaki çiçekten farkı kalmaz. Bu çocuklar her şeyi bilmeli, birçok sosyal faaliyete katılmalı, kültürlü olmalıdır. Bu ebeveynler çocukları üzerinden övünmek isterler.  Daha okula başlamadan dil kurslarına, ardından müzik eğitimi için enstrüman kurslarına,  daha sonra beden eğitimi için spor kurslarına başlatıldıklarını görürüz bu çocukların. Artık çocuk için hayat kurslardan ibaret bir hal almaktadır. 3 yaşındaki bir çocuk 5 yaş düzeyinin yapması gerekenlerle baş başa kalmakta ve üç yaşın gereklilikleri karşılanamadığı için eksik kalmaktadır. Bu da yaşamın ilerleyen dönemlerinde büyük bir problem olarak karşımıza çıkabilmektedir.

Normal yetiştirilen çocuk aslında en kolayı aynı zamanda en zorudur. Burada en önemli nokta çocukların bizim ihtiyaçlarımızı gidermek için değil, bir birey oldukları için var olduklarını bilmektir. Çocuklara kazandırmak istenilen amaçlar kurslar vasıtasıyla değil, özellikle okul çağına kadar birlikte vakit geçirerek olur. Her şeyi mükemmel yapmak için çabalamak yerine eksiklikleri de çocuğa hissettirmek gerekir.  Çocuk hayatın gerçekliğini bilerek yaşamayı öğrenmelidir. Bu durum ruh sağlığının gelişmesine katkı sağlamaktadır.  Çocuk kendini ebeveynlerinin hayallerini gerçekleştirecek bir varlık ya da önemsiz biri gibi hissetmek yerine ailenin bağımsız bir ferdi gibi hissetmelidir.

Çocuklar yetiştirilirken ebeveynler kendilerine şu soruyu sormalıdır. Çocuğum için yaptıklarım çocuğun ihtiyacı mı, kendi ihtiyacım mı? Çocuk bir şeyi yapınca bundan çocuk yaptığı için mi mutlu oluyorum, ya da çocuğun yaptığını başkalarına söyleyince, bununla övününce mi mutlu oluyorum?

Unutulmamalıdır ki, iyi ve mutlu bir çocuk yetişmenin ön koşu ruh sağlığı yerinde ve bilinçli bir ebeveyn ( bakım veren kişi ) olmaktır. Hatalı çalışan makineden düzgün ürün çıkmaz.

Uzm. Klinik Psikolog Eyüp AKIN

RUHUMUN DOĞUŞU VE BENLİĞİM

Genel kanının aksine bir insanın doğumu; anne rahmine düştüğünde ya da dünyaya geldiğinden çok daha önce, ebeveynlerinin zihninde bebek yapma düşüncesinin oluşmasıyla başlar. Fiziksel doğumdan çok daha öncesine dayanan bu doğum ruhsal doğumun başlangıcıdır. Ruhsal doğum ve fiziksel doğum arasında geçen sürede önemli olan zamanın uzunluğu ya da kısalığı değil, nasıl geliştiğidir. Fiziksel doğum için nasıl ki bedenin gelişmesi ve yaşamın devamı için sağlığı önemli ise insanın ruhsal doğumu için de ebeveynlerin zihnindeki bebeğin gelişmesi önemlidir.

Toplumumuzda bebek bakmanın püf noktası; bebeğin sağlıklı ve düzenli beslenmesinin sağlanması, güvenliğinin sağlanması ve hastalıklara karşı tedbir alınması gibi fiziksel ihtiyaçların karşılanması olarak görülmektedir.  Fiziksel ihtiyaçlardan çok daha önce başlayan ve fark edilmeyen gelişen ruhsal ihtiyacın çoğu zaman varlığından bile haberdar olunmaz.

Ruhsal doğumda ilk önemli unsur, doğumun nasıl olduğudur. Bu doğum birden çok şekilde olabilir ve ruhun ilk çekirdeği olacağı için oldukça önemlidir. Bu çekirdek gelecek hakkında ipucu verirken geleceğin etkilerine göre de şekillenecektir. Annemizin yaşadığı duygular hormonlar vasıtasıyla bedenimiz hücrelerine işler ve doğumdan sonra kişiliğimizi şekillendirirken ebeveynlerimizin tutumlarını etkiler. Ruhsal doğumu en temel 4 şekilde ele alabiliriz:

Ebeveynler birlikte bir çocuk yapmaya karar verir ve bunun için hayaller kurar, planlar yapar ve uygun olduğunu düşündükleri zamanda çocuk yapma girişimlerinde bulunurlar. Böyle bir durumda ruhun ilk çekirdeği ‘istenilen çocuk’  olarak oluşacaktır.  Bu çekirdek geleceğimiz için önemseneceğimize, varlığımızın bir anlamı olacağına, değerli olacağımıza, sevileceğimize ve hayatta önemli bir yere sahip olacağımıza dair önemli ipuçları barındırır. Dünyaya gelmemiz sabırsızlıkla beklenir, gelişimiz kutlanır ve bu müjde ebeveynlerin sevdikleriyle paylaşılır.   Bizim için iyi bir başlangıçtır. Anne karnına düştüğümüz andan itibaren anne psikolojik ve fizyolojik olarak bizim varlığımızdan haberdardır. Fiziksel gelişimimiz için sağlığına dikkat eder, daha doğmadan bizim sağlıklı beslenmemiz için uygun gıdaları tüketmeye özen gösterir.  Varlığımızı ifade eden İlker, İlknur, Yiğit, İnci gibi isimlerle iyi bir hayat için hazırlıklar yapılır.

Bazen çok sevilen bir şey kaybedildiği zaman çok acı çekeriz. Onu tekrar elde etmek için çok çabalarız. Yokluğuna ve acısına dayanamadığımız için yerini doldurmak için en az onun kadar iyi yeni bir şey ararız, bulduğumuzda ise tekrar kaybetmemek için daha fazla özen gösteririz. Bu kaybettiğimiz şey bir eşya olduğu zaman telafisi kolay olabilir; ancak kaybedilen bir insan olunca telafisi daha zordur. En kısa sürede kaybettiğimiz insanın yerine yeni bir insan koyma çabası ile onun yerine ‘İkame edilen çocuk’ yapılır.  Ruhumuz ve benliğimiz bambaşka yeni değil, bir boşluğu doldurmak için vardır. Adeta bir stepne lastiği görevi görürüz. Hayatta yakalamamız gereken bir kriter ve boşluğu doldurulması gereken bir insan vardır.  Ne hayat bizimdir, ne de ruh. Hep bir boşluk doldururuz. Tekrar kaybedilme kaygısı ile aşırı ilgi ve korumayla birlikte hayatımız ipotek altındadır.  Her şeyimiz planlı ve hazırdır. Muhtemelen ismimiz de kaybedilen kişinin ismi olacak, hem ismini hem o kaybın hayatını yaşayacağız. Bu ruhsal doğumun ikinci şeklidir.

Ruhsal doğum her zaman bilinçli olmayabilir. Belki de ‘Beklenmeyen çocuk’ olarak hiç beklemedikleri bir anda çıkıp gelmişizdir. Bazen ebeveynler bizim doğumumuzu beklemek bir yana varlığımızdan bile çok geç haberdar olabilirler. Bu gelişimiz her zaman hoş karşılanmayabilir. Varlığımızın çok da gerekli olduğu düşünülmeyebilir, olmamamız için girişimlerde bile bulunulabilir.  Ruhumuzun çekirdeği, en çok ihtiyacımız olan ebeveyn sevgisinden bi haber büyümeye başlar.  Ruhumuzla birlikte bedenimiz de büyür ancak istenilen çocuk kadar şanslı olamayabilir.  Doğumumuzun çok da önemi olmayabilir. Verilen ismimiz bile artık daha olmasın ya da nerden geldi şimdi bu diye Yeter, Songül, Soner  gibi isimler  olabilir.

Hayat herkese gülümsemeyebilir. Bazen varlığımızın bile suç olduğu, varlığımızdan utanıldığı ve bizden kurtulmak için girişimlerin olduğu bir hayat bizi bekleyebilir.’ İstenmeyen çocuk’ olarak ruhumuz doğar.  Belki birçok kardeşten sonra bakımımızın zor olacağı için, belki yasak bir ilişkiden, belki içinde sevgi olmayan bir aileden belki de bir tecavüz sonucunda doğmuş olabiliriz. Hepsinin ortak yönü varlığımızın ortama huzursuzluk verdiği ve istenmediğimizdir. Böyle bir ruh çekirdeği anne karnından itibaren olumsuzluklar ile başlayıp dünyaya gelmemizle duygusal şiddet ve sevgi yoksunluğu içinde bir hayat olarak devam edecektir. İçimizde bir yerde kendimizi hep fazlalık olarak hissettireceklerdir.  İsmimizin ne olduğu da kim tarafından koyulduğu da önemli değildir.

Ruhun doğumu bir çok farklılık gösterebilir. Doğum anı, sonrasını önemli ölçüde etkiler. Ebeveynlerimizin bizleri hangi amaç için yaptığı oldukça önemlidir.  Fiziksel doğuma kadar geçen sürede bizim için hissedilenler, fiziksel doğum, ismimizin verilmesi, fiziksel doğum sonrası hissedilen duygular  ebeveynlerimizden bizlere aktarılır.  Ruhsal doğumla başlayan bu süreç  Benliğimizin de çekirdeği olur.

 

Klinik Psikolog Eyüp AKIN

BAĞLAN(AMA)MA

BAĞLAN(AMA)MA

Kişilik gelişiminde ebeveynlerin etkisi oldukça fazladır.  Kişilik çekirdeğinin  oluşumu açısından oldukça önemli olan anne(çocuğa bakım veren kişi)- çocuk ilişkisi, en sıkı ilişkilerin başlangıcını oluşturmaktadır. Daniel STERN  yaptığı araştırmalarda, bebeğin henüz 4 günlük iken annesinin sütünü, kokusunu, sesini ve yüzünü tanıyabildiğini ortaya koymuştur.

Yaşamın ilk aylarında kendilik algısı olmayan, kendisinin ve çevresinin sınırlarını ayırt edemeyen bebek; zaman zaman kendini annesinin bir uzantısı, zaman zaman da annesini kendinin bir uzantısı olarak algılayacaktır.  Bu durum anne ile bebek arasındaki ilişkide ortaya çıkan duygu ve davranışların kendine mi yoksa annesine mi ait olduğunu ayırt etmesine engel olacaktır. Anne ile arasındaki ilişkiyi, annesinin duygu ve davranışlarını benimsemeye başlayacaktır.  Dolayısıyla annesiyle olan ilişkisi ve annenin bebeğe yaklaşımı sağ beyinden sağ beyine giden nonverbal mesajlarla annenin zihnindeki çocuk algısıyla bebeğin zihninde bir kendilik algısı şekillenmeye başlayacaktır.

Bebek bağımsız olarak ihtiyaçlarını karşılayamayacağı için her türlü ihtiyacında anneye bağımlıdır. Bebeğin ihtiyaçlarının giderilmesi gerektiğinde annenin sergilediği tutum, bebeğin bağlanma ile ilgili nöronlarının aktifleşmesini sağlayacaktır. Annenin gülerek, severek, şefkatle yaklaşması ve samimi bir yaklaşım sergilemesi çocukta kendini ‘iyi, sevimli ve sevilmeye değer bir varlığım’ algısının oluşmasını sağlar. İlk kendilik algısı olumlu olur. İhtiyaçları yerinde ve yeterince karşılanan bir bebeğin çevreyi algılayışı; ‘varım, fark ediliyorum ve güvendeyim’ şeklinde gelişebilmekteyken, yersiz ağlama, huzursuzluk ve korku gibi duyguları yaşama ihtimali azalmaktadır.

Bebeğin ne zaman doyurulacağı, ne zaman bakılacağı, bakımının ne kadar olacağı belli olmaz, bebek görülmez ve önemsenmez  ise;  kendini değersiz, kötü, istenmeyen bir şey olarak algılamaya ve hissetmeye başlayabilir. Böyle bir durumda bebek, ‘Aç kalabilirim, güvensiz bir yerdeyim’ gibi kaygılar hissedebilir.

Yerinde ve yeterince görülen bebeklerin güven ve fiziksel ihtiyaçlarla ilgili kaygısı olmayacağından, keşif için girişimlerde bulunurken; düzensiz ve yetersiz bakılan bebek, anneye yakın olma, ondan ayrılmama, ilk fırsatta karnını doyurma ve unutulmama telaşı içinde olabilmektedir.

Tıpkı Abraham Harold Maslow’un ihtiyaçlar  hiyerarşisi teorisinde; insanların çeşitli alanlardaki ihtiyaçlarının bir hiyerarşi oluşturduğunu ve bu hiyerarşide alt kademedeki ihtiyaçlar karşılanmadıkça üst kademedeki ihtiyaç kategorisine geçilemeyeceğini (sevgi ve saygı  ihtiyacını hissedebilmemiz için fizyolojik ihtiyaçlarımızın karşılanmış olması ve güvende olmamız gerekir) belirttiği gibi ruhsal ihtiyaçların da basamakları vardır. Yerinde ve yeterince karşılanmayan bir ihtiyaç olduğunda birey bir üst basamağa geçse bile temel felsefesi, ‘eksik olanı tamamlamak’ olacağı için kendini tam anlamıyla gerçekleştiremeyecektir. Hayatı eksiği tamamlama odaklı olacaktır.  Kendi potansiyelini ortaya koymak yerine, haksızlığa uğrasa bile sesini çıkarmakta zorlanabilecektir.

İlk bağlanma ve güven çekirdeği oluşan bebek sağlıklı bir gelişim fırsatı bulur ise ikinci adım olan irade ve özerkleşme girişimlerine başlamak için hazır olacaktır…

 

Uzm. Klinik Psikolog

Eyüp AKIN

Genetik, Çevre ve Kader Açısından Otizm’e Bakış

Hayatımız boyunca bazen isteyerek -bilinçli, bazen istemeyerek-farkında olmadan, birilerini etkiler ya da birilerinden etkileniriz. Sosyal bir varlık olan insan, yaşamı boyunca bir iletişim ve etkileşim içerisindedir. Bu durum bize var olduğumuzu hissettirir.

Sahip olduğumuz özelliklerin bir kısmı irademiz dışında oluşmuştur. Bunlar genetik olarak aile bireylerinden alınmakta ve yoğunluğuna göre hayatımızı etkilemektedir. Başta fiziki yapımız, (boyumuz , kilomuz, saç rengi gibi), sağlık durumumuz, taşıdığımız hastalıkların bir kısmı ( diyabet, epilepsi), zihin durumumuz, ( üstün zihinsel, normal, engelli,) Down sendromu, Otizm bunlardan en çok bilinenleridir.

Anne karnına düştüğümüz andan itibaren , genetiğin yanında bizi etkileyen yeni bir unsur olan çevre ile tanışırız. Burada başlayan etkileşim hayatımızın sonuna kadar devam edecektir. İlkler birçok anlamda önemlidir. Ve bu ilklerin bir çoğunu annemizle birlikte yaşarız. İrademizin farkına varana kadar annemiz ile etkileşimimiz, hayatımız boyunca çevre ile etkileşimimizde izleyeceğimiz yolu belirler. Bu etkileşim bazıları için avantaj sağlarken bazıları için de dezavantajlar ortaya çıkarabilmektedir.

Yaşadığımız her şeyi kader olarak adlandıranlar olmakla birlikte, kaderin sınırlı alanlarda olduğunu var sayanlarda olmaktadır. Bazen bizler bir çok şey için çabalarken, hiç beklemediğimiz bir anda engel olamadığımız yeni bir unsur olan “kader” i fark edebiliriz. Hayatın hep içinde olan bu unsur bazen varlığını çok acı bir şekilde hissettirebilir. Baş edilmesi zor ve etkileri önemli bir yaşantı ile karşı karşıyayızdır.

Otizm, günümüzde sebebi tam olarak belli olmamakla birlikte ortaya koyduğu davranışlarla tanı konulan bir yetersizliktir. Sosyal bir varlık olan insanın varlığını hissedebilmesi için, iletişim ve etkileşim halinde olması gerekir. Otizmli bireyler sağlıklı bir iletişim kurmayı bilmedikleri/bilemedikleri için, iletişim kurulabilecek olan bütün kanalları kapatır yada bu kanallar kullanılırken sıkıntı yaşarlar.

İyi bir iletişimde önem arz eden göz teması, otizmli bireylerin kaçındığı ve rahatsız olduğu bir durumdur. Buna ses ve dokunma da eklenebilir. İletişim kanallarını kapatan yada kullanamayan otizmli birey, kendini bir boşlukta hisseder ve varlığını hissedebileceği girişimlerde bulunur. Girişimleri sonucunda bulduğu bu yolları ve davranışları alternatifini bulunana kadar kullanır. Bu davranışlara otizmli bireylerin tekrarladığı davranışlar denir. Bu davranışların temeli büyük bir eksikliği gidermek, var olduğunu hissedebilmektir. Aksi takdirde depresif bir durum ile karşılaşılabilir.

Otizmin ortaya çıkmasını genetik çevre ve kader açısından değerlendirecek olursak; otizmi tetikleyen ve oluşmasına sebep olan en önemli unsur, otizmli bireyin hayatındaki en baskın unsura göre değişir. Bu unsur kimilerinde genetik, kimilerinde çevre, kimilerinde de kader olabilir.

Birey genetik olarak otizm genleri taşıyorsa ve bu genler baskınsa, çevresel olarak ne kadar desteklenirse desteklensin günümüz teknoloji ve bilgileriyle sağlıklı iletişim kurmayı başaramaz. Otizm genleri yoğun olarak taşınmıyorsa ya çevre desteği ile sağlıklı iletişim kurmayı başarabilir ya da olumsuz bir çevre ile otizm tetiklenip daha yoğun yaşanabilir.
Normal bireyler özellikle 0-6 aylık dönemde sağlıklı bir aileye ve çevreye sahip olamaz ise bireyde iletişim yetersizliği ve otistik davranışlar ortaya çıkabilir. Özellikle bu dönemde televizyon karşısında çok fazla zaman geçiren bireylerde bu durumun görülme ihtimali vardır. Çünkü İletişim karşılıklı olan bir şeydir. Ancak tv de tek taraflı olduğu için iletişim kurma öğrenilemez, yetersizlik yaşanır. Bunun yanında istenmeyen bir çocuk ya da psikolojik problemleri olan ailenin çocuğa olumsuz ve kötü yaklaşımı da çocukta otizmi başlatabilir.

Anne ile iletişim kurmaya çalışan çocuğun girişimleri, anne tarafından beklenmeyen ve kontrol edilemeyen bir durumla engellenebilir. Genetik ve çevre olarak normal şartlarda yaşayan bireylerin, annesini kaybetmesi ya da annenin bir travma sonucu psikolojik problem yaşamaya başlaması da çocuğun sağlıklı iletişim kurmayı öğrenememesine sebep olup otistik davranışlar göstermesine sebep olabilir.
Varlığını hissetmek için iletişime giren insanın genetik ve kaderi değiştirme şansı olmadığı bir gerçektir. Bunula birlikte mevcut imkanlarla çevre şartlarını en iyi şekilde oluşturup kullanmak ebeveynlerin elindedir. Gelişim döneminde sağlanan bu imkanlar bebeğin sağlıklı gelişebilmesi için oldukça önemlidir. Bebekler için çok küçük bir bakışın, dokunuşun, sesin ve göz temasının büyük ve kritik bir önemi vardır. Bebeğin var olduğunu hissetmesi ve fark edilmesi tüm hayatını etkileyecektir. Fark edilmeyen bireylerde ciddi psikolojik problemler ortaya çıkabilmekte ya da var olan durum tetiklenmektedir.

Uzm. Klinik Psikolog

EYÜP AKIN

Doğum Öncesi

EN GÜZEL DUYGULARLA BEKLEYİŞ
( Hatırlanası Duygular )

Her babanın ve annenin ömrü boyunca unutamadığı hayatında bazı sahneler vardır. Bunlardan biride dünyaya, yaşadığımızın delili gibi bir varlığın gelişine aracı olmaktır. Ne güzel bir duygudur, bir bayanın eşine hayatında alabileceği en güzel haberi vermenin sevinci, kocanın eşinin gözünün parlayarak yanına gelişindeki o güzel hissi tatması…
Anne adayı, içinde bir varlık taşıma duygusunun hem sevinci hem şaşkınlığı içerisindedir. Çünkü dünyadaki bütün amaçlarının üstünde hayalini kurabileceği her şeyden daha güzel bir hissi tatmaktadır. Aklın ötesinde sanki yaratıcının cennetten bir meleği dünyaya gelene kadar ona emanet edeceğini söylemesi gibi…

Baba için ise ailesindeki sevgi çemberine bir halkanın katılışıdır. Hayat arkadaşı ile dünyaya getirecekleri ilk meyvedir. Mutlu yuvalarının devamı, zamana tat katacak, hanelerinin içindeki ruha hayat katacak bir meyve…

Bunlar ilk duygulardır. Şaşkınlık ve heyecanın yanında artık mantıklı düşünmeye de başlanır. Ardı arkası kesilmeyen sorular işte şimdi başlamıştır. “ Acaba doğru zaman mı?”, “Bu kadar kötü bir dünyaya çocuk getirilir mi?”, “Yeterli bilgiye bile sahip değilim daha!”, ve sonra sorular daha insani duygularla sorulmaya başlar. “Acaba kız mı olacak erkek mi?”, “ Acaba sana mı bana mı daha çok benzeyecek?”, “Adını ne koyalım?” gibi…

Tabiki bu süreç dokuz ay on gün süren bir maratondur. Bu maratonu anne ve baba adayları el ele yaşamalıdırlar. Anne ve baba daha anne karnındayken onu istediklerini ve sevdiklerini hissettirmelidirler. Günümüzde birçok araştırma anne karnındaki bebeğin güzel söz ve davranışlardan ne kadar olumlu etkilendiğini kanıtlar niteliktedir. Anne karnında kötü söz duyan ve istenmeyen çocuklar ise araştırmalara göre daha anne karnında vücudundaki bütün iletişim kanallarını kapatıp, korkar vaziyette durduğunu göstermektedir. Ayrıca bu çocukların büyük çoğunluğu hem bedensel, hem zihinsel olarak da ayına uygun gelişememektedir. Aslında annelik ve babalık zor ama zannedildiği kadar korkunç değildir. Çocuğun dünyaya gelmesini sağlayan güç, anneye ve babaya çocuğun ihtiyaçlarını karşılayacak şefkat ve merhamet duygusunu da beraberinde verir. Anne içindeki canlının ona verdiği yükü ve sancıları büyük bir sevinçle çeker.

Zaman ilerler ve anneden tüm gücüyle beslenen bebek gelişmeye başlar. Bir sürpriz olmazsa 4-5 aylarında cinsiyeti belli olan bebek, doktor amcalarına en güzel pozlarını vererek anne babasına muhteşem duyguları yaşatmaya devam eder. Artık annenin önüne en güzel pembe ve en güzel mavi giysiler serilmeye başlanır. Heyecan ve mutluluk yaşanırken artık anne baba beşiğin rengini, giyeceği elbiseleri, hatta oynayacağı oyuncakların telaşındadırlar. Bütün bu telaşa ve planlara inat bebek, en saf duygularla plansız ve umarsız anne babasının uzun bir süre ona hazırlayacağı dünyaya geleceği anı beklemektedir.

Doğum vakti gelip çatmıştır artık. Anne tüm gücüyle yaşadığı sancının ardından, tüm ağrılarını, sızılarını ona unutturacak o mucizevî güzellikle buluşur. Dünya da” yaratıcı bize bir mucize göstersin bakalım” diyenlere en güzel cevapla anne karşı karşıyadır artık. Bebek ise dünyaya gelişinin şerefine annesine tüm gücüyle sesini duyuracağı ilk çığlığını atar. Bu çığlık onun hayatındaki ilk sözlü iletişimidir. Sıra annesinin en temiz, en berrak kokusunu duymaktadır. Annenin bebeğini kucağına alışıyla birlikte hayatının ilk dersini alan çocuk en sevimli ve aciz haliyle annesine bağlanır. Anneye bu anda ilk söylediği şey hal diliyle, “ben sana muhtacım, sen benim hayatımı devam ettirmemde güveneceğim tek insansın, ne olur benim ihtiyaçlarımı karşıla, beni koru ve benim sana güvenimi boş bırakma” der. Anne bu mesajı sanki almış gibi ona içindeki en gerekli, en sağlıklı besini üretmeye başlar. Anne ile çocuğunun en unutulmaz ilk ortak anısı bu güzel buluşma, bebeğin hayatının başlangıcıdır.

Yusuf KAYA

0-2 Yaş Bebeklik Dönemi

BEBEKLİK DÖNEMİ ( 0-2 YAŞ )

Bedensel Gelişimi

• Doğumdan itibaren iskelet sistemi gelişimi başlar.
• Baş ve beden en hızlı gelişen organlarıdır.
• Doğan bebekte 270 tane kemik bulunurken, ergenlikte kemik sayısı 350’ye çıkar.
• Beslenme ve uyku gereksinimi en üst seviyededir.
• İlk bedensel hareketler sıra ile yakalama ve emme, baş hareketleri, cisme uzanma ile cismi yakalama, yardımla oturma, tek başına oturma, emekleme, yardımla ayakta durma, bir yere tutunarak ayakta durma, yürüme ve koşma şeklindedir.
• İlk yıl kas gelişimine paralel olarak, kontrollü kas kullanımını basit şekillerle öğrenir fakat yetersizdir.
• İkinci yaşında ise daha fazla bedenini kontrol edebiliyor ve daha hızlı hareket edebiliyordur.
• İkinci yaşın sonlarında koşar, merdiven tırmanır, kaydıraktan tek başına kayar.

Zekâ Gelişimi

• Bu yaş çocuklarında zekânın görüntüsü hareketlerdir.
• İlk aylarda başlangıçta kontrolsüz refleks hareketler gerçekleşir.
• İleriki aylarda zekâsını da kullanarak kaslarını isteği doğrultusunda kullanır.
• Bu yaş çocukları taklitçi davranışlar gösterir.
• Deneme yanılma yoluyla öğrenir.
• Doğru yanlış ayrımı yapmada yineleyen hareketler yapabilir.
• Yaşına uygun oyunlar çocuğun zekâ gelişimini en olumlu etkileyen faaliyetlerdir.
• İkinci yılında yeni buluşlar için girişimlerde bulunur.

Sosyal ve Duygusal Gelişimi

• Bebeğin ilk iletişim aracı ağlamak ve gülmektir.
• Tüm ihtiyaç ve korkularını ağlayarak etrafına belli eder.
• Karnı doyduğu, altı değiştiği, acısı dindirildiği zaman gülerek memnuniyetini etrafına bildirir.
• Sosyal iletişim aracı olarak dili ikinci ayın sonunda başlangıçta cıvıldayarak kullanmaya başlar.
• İkinci yaşa kadar kelime kullanımı, oyunlar kurma, gülme gülümseme, korku, kızgınlık gibi beceri ve hislerini gösterebilir.
• Sosyalleşmesine en büyük katkıyı oyunlar sağlar.
• Bu yaş grubu çocuklar benmerkezcidir.
• Her şeyin sadece ona ait olmasını ister.
• Yürümeyi öğrendiği aylarda ilk bağımsızlık deneyimlerini gösterir.
• Anneden hızla uzaklaşarak ondan bağımsız hareket edebildiğini görmek ister, fakat peşinden gelinmesini de bekler, bu onun güven duygusuna olan ihtiyacından kaynaklanmaktadır.
• İkinci yaşlarda emredici ve talepkârdır.
• Yemeğini kendi yemek ister, onaylanmak ve ona fırsatlar tanınmasını ister.
• Hayal ile gerçeği ayıramaz.

Anne Babalara Tavsiyeler

0-2 yaş çocuklarının en önemli özelliği taklitçi olmalarıdır. Onun hayatında planlara, doğrulara-yanlışlara, zamanı iyi kullanmaya yer yoktur. O sadece içgüdüsel hareket eder. Doğruları anne babalarından öğrendiği gibi yanlış davranışları da onlardan gördüğü gibi yapar. Bu nedenle dikkat etmemiz gereken şeylerin en başında ona güzel örnek olmak gelmektedir.
İlk aylarda ihtiyaçlarını ağlayarak ifade eden bebek, anne babanın davranışlarındaki duruma göre dünyaya olan güven şeklini oluşturur. Ağlayan bebeği sevgi ile kucağına alan, onunla konuşarak emziren, içten gülümseyerek altını değişen anne, bebeğine, kendine ve dünyaya güvenebileceği duygularını hissettirir. Bu, hayatında başarılı bir birey olmasındaki ilk altın anahtardır. Kızgınlıkla, ona bağırarak, hırpalayarak sert bir şekilde kucağına alan veya ihtiyacını karşılamada geciken anne, çocuğunun mızmız, korkak ve çekingen bir insan olmasında temeline ilk çimentoyu atmış olur. Bu yaşlarda çocuğun en fazla ihtiyaç duyduğu duygu sevgi ve güvendir.
Çocuğunuza bir yaşından sonra kendi başına yemek yemesi için fırsatlar vermelisiniz. İlk başlarda etrafını ve kıyafetlerini kirletecektir, bazende kaşığından dökülen yemeği eli ile alıp yiyecektir fakat bu onun özgüvenini geliştirmesinde önemli bir beceridir. Kaşığı tutabilmesi, kendi tuttuğu kaşıktan bir şeyleri yemesi onu farklı deneyimleri göstermesinde cesaretlendirecektir. Çocuk daha sonra oyunlarında farklılıklar deneyecek, sizin güzel resim çizmelerinize kendi tuttuğu kalemle yaptığı karalamaları tercih edecektir. Bu faaliyetlerin hepsi onun kişilik oluşumunda olumlu davranışlardır.
Oyun bu yaş çocuğunun en iyi iletişim kanalıdır. Kendi küçük dünyalarını oyunlarıyla büyütürler. Çocuk oyun, içindeki fazla enerjiyi atmasının yanında çevresini tanımasını, kendini ifade etmesini, karşısındakini anlayabilmesini ve hayal gücünü geliştirmesini sağlar. Oyun ile keşfetme gereksinimini giderir. Bu yaş çocukları, başkalarıyla oynanan oyunları daha çok tercih ederler. Babanın veya annenin onunla oyun oynamak için yere oturup ona yaklaşması onu en fazla mutlu eden eylemdir. Sizinle yapmayı en sevdiği şey oyun oynamaktır. Birlikte oynamayı en sevdiği oyunları onunla her fırsatta oynayın, bu alacağınız en pahalı, gösterişli, müzikli oyuncaklardan daha fazla onu mutlu edecektir. Çocuğunuza vakit ayırmanızdan, onunla oyun oynamanızdan daha önemli hiçbir işiniz yoktur. Bazen bulaşıklarınız, ev temizliğiniz, işyerine vereceğiniz raporlar, konuşacağınız telefon görüşmeleri yarım saat bekleyebilir ve bundan hiçbir şey kaybetmeyiz.
Tüm sevimliliği ile anne babanın dünyasında yer edinen bu yaş çocuğu birinci yaşın sonlarında sizin sınırlarınızı zorlayacak davranışlar gösterebilir. Bu onun doğasında olan annenin bir parçası olduğu duygusunun yerini, bir yaşlarında artık ayrı bir birey olduğunu anlamasına bıraktığı sonucudur. Farklılığını fark eder ve anne babasının isteklerine karşı koyar. İki yaşın sonlarından itibaren ondan “ HAYIRRR” kelimesini sıkça duymaya hazırlıklı olmalısınız. Kendi kararlarını kendi vermek isteyen çocuğun doğru olduğunu düşündüğünüz kararları vermesinde ona güvendiğinizi hissettirmelisiniz. Yanlış olduğunu düşünüyorsanız onunla inatlaşmak yerine birkaç dakika ara verip başka bir şeylerle onun dikkatini dağıtacak bir yol bulabilirsiniz.
Çocuğun bu yaşlarının taklitçilik yaşı olduğunu söylemiştim, bunun bize verdiği bazı sorumluluklar vardır. Bunlardan biride anne babanın birbirleriyle ve çevreleriyle olumlu iletişim içerisinde olmalarıdır. Anne babanın birbirlerine ve çocuklarına sevgi sözcükleri ile hitap etmeleri, çocuğunda dünyayı sevmeyi öğrenmesini sağlar. Evdeki bağrışmalar, kızgın ifadeler, çocuğun çevresi ile bu şekilde sosyal iletişim kuracağını öğretir. Bu konuda “ Sevgi iletişimi her yerde, tartışmalı iletişim mutfakta” diyorum.

Yusuf KAYA

0-6 Yaş İlk Çocukluk Zeka Gelişimi

Zekâ Gelişimi
• Bu yaşlarda kelime cümle kurma becerisi gelişmektedir.
• İki yaşında sözcük dağarcığı 272 olan çocuğun, kelime hazinesi çevre şartlarının etkisine göre bu yaşlarda hızla artış gösterir, ergenlik döneminde 80.000 kelimeye kadar çıkabilir.
• Bu yaşlardan itibaren dil gelişimi ile IQ arasında sıkı bir ilişki var olduğu düşünülmektedir.

3 Yaş;
• Konuşurken ses tonunu ayarlayabilir.
• Kendi ismini, cinsiyet ve yaşını söyleyebilir.
• Birçok nesnenin ismini söyleyebilir.
• Ondan fazla sayabilir, ilk 3-4 rakamı tanıyabilir.
• Okunan hikâyeleri dikkatle dinler.
• Çocuk şarkılarını ezbere, ritmine uygun söyleyebilir.
• İnsan vücudundaki görünen organları sorunca gösterebilir.
• Renkleri tanır.
• “Ne”, “nerede”, “kiminle” sorularını pek çok kez sorar.
• “Bu ne ?” sorusunu her şeye sorabilir.
4 Yaş;
• Nesne-sözcük ilişkisini kurabilir, yani parmağıyla gösterdiği cismin ismini söyler.
• Kendi adresini söyleyebilir.
• Bebeksi konuşmaz, kendini tanıtabilir, yaşını söyleyebilir.
• Sadece özelliklerini söylediğinizde de vücudundaki organı tanıyabilir.
• Etkinlik esnasında dikkatini toplayabilir.
• Düzgün ve tam cümleler kurabilir.
• Fıkra ve şakalardan anlayabilir.
• Gördüğü resimleri mantıklı bir şekilde açıklayabilir.
• Zaman kavramı oluşmuştur, geçmiş, gelecek ve şimdiki zamanı bilir.
• Oyunlarında gerçekmiş gibi hikayecikler kurabilir, canlandırmalar yapabilir.
• Nesneleri özelliklerine göre gruplar.
• 15-20 civarı sayı sayabilir.
• İlk 5-6 rakamı tanır.
5 Yaş;
• Zihinsel kıyaslamalar yapamaz, fakat her şey arasında ilişki kurabilir.
• Mantık henüz gelişmemiştir.
• Parça bütün ayrımını aynı anda yapamaz.
• Dilbilgisine uygun ve akıcı konuşabilir.
• Tekerlemeler söylemek ve ezbere şiir okumak hoşuna gider.
• Rakamları bilir.
• Harfleri tanır.
• 20’den fazla sayabilir.
• Problem çözme becerileri gelişmiştir.
• Oyuncağındaki eksik olan insan parçasını tamamlayabilir.
• Şarkı söyler, basit hikâyeler anlatır, bu hikâyeleri oyunlarında canlandırır.
• Eş ve zıt sözcüklere örnekler verir.
• Konuşmayı çok sever, dilbilgisine uygun uzun cümleler kurar.
• Her şeyin nedenini merak eder.
• Önce düşünür, sonra söyler.
• Sağ-sol, ön-arka, dün-bugün-yarın, sabah-öğle-akşam, iyi-kötü gibi kavramlar gelişmiştir.
6 Yaş;
• Keşfeder, oyuncaklarla kendi yeni şeyler yapar.
• Nesneler arasında eşleştirme, gruplama ve ayrım yapabilir.
• İki şekli bir araya getirerek yeni şekiller yapar; örneğin, iki kareden dikdörtgen gibi.
• Nesneleri kullanarak toplama çıkarma işlemleri yapar.
• Hiç atlamadan en az 30’a kadar sayı sayabilir.
• Daha önce dinlediği öyküleri aynı şekilde anlatabilir.
• Haftanın günlerini sırasıyla söyler, sağını- solunu gösterir.
• İki resim arasındaki farkı söyleyebilir.
• Birinci, ikinci, üçüncü şekil şeklinde gruplandırabilir.
• Basit neden-sonuç ilişkisi kurabilir.
• “En az”, “en çok” kavramlarını bilir, kullanır.
• Ondan istenen üç şeyi sıra ile yapar.
• Olayları oluş sırasına göre anlatır.
• Soyut ifadeleri anlar.

Yusuf KAYA

WhatsApp'ı Aç
???? Merhaba!
Merhaba ????
Nasıl yardımcı olabiliriz?